Sigortacı yazarlarından David Kohen bu ayki yazısında Meksika Körfezi'nde yaşanan felaketi anlattı.

20 Nisan 2010 günü (British Petroleum) BP’nin işlettiği Meksika Körfezi’ndeki “Deepwater Horizon” offshore petrol kuyusu platformu infilak etmiş, 11 çalışanı ölmüş, 17’si ağır yaralanmış. İki gün sonra platform batmış ve ağır petrol sızıntısından günde 100 bin varil petrol denize karışmış. Bütün körfezi kaplayan ve Florida sahillerine kadar ilerleyen petrol sızıntısını ABD “Milli Felaket” olarak ilan etmiş. Başkan Obama, “Ülke tarihinin en büyük çevre felaketidir” demiş.

Petrol sızıntısını durdurmak için 1600 metre derinlikteki kuyu ağzına yerleştirilen 73 tonluk kapak 88 gündür devam eden sızıntıyı nihayet durdurabilmiş.

BP, Meksika Körfezi’nde meydana gelen felaketin zararlarını tazmin etmek için şu ana kadar 5 milyar doların üzerinde para harcadı. Toplam hasar tutarı her gün giderek ağırlaşırken, bu felaketten kaynaklanan zarar türlerinin ana başlıkları: Çevre Kirliliği, Yangın + Ek Teminatlar, Genel Sorumluluk, İş Durması ve İnsan Kaybı, ayrıca balıkçılık ve turizm faaliyetlerini de hesaba katmak lazım.

En kötümser analistler toplam faturanın 100 milyar dolara yakın olacağına dair tahminlerde bulunuyorlar. BP piyasada sigortalı olmadığından, söz konusu tutar daha da etkileyici oluyor. Petrol şirketi on beş yıl önce, bir  (“kaptif”) reasürans bağlı şirketi bünyesinde risklerinin tamamının yönetimini kendisi üstlenmeye karar verdi. Büyüklüğünü dikkate alan BP nispeten  dar bir pazarda risklerini paylaşmak için prim ödemekte bir yarar görmüyordu.

BP’nin bağlı (kaptif) şirketi Jupiter Insurance, ana şirketine olay başına azami sadece 700 milyon dolar devredebiliyor. Rakip şirketlere kıyasla bu oldukça küçük bir tutar. Örneğin Fransız Total Petrol Şirketi offshore kuyu açma faaliyeti için 1,3 milyar dolar tutarında bir teminata sahip ve bu rakamın 250 milyonu, 1970’li yılların başında kurulan petrol şirketleri yardımlaşma sandığı OIL nezdinde sigortalanmış bulunuyor.
Total Petrol grubunun Sigorta Direktörü Gérard Naisse “Kaliforniya açıklarında  bir offshore kuyusunun infilak etmesinden sonra,  o dönemde sigorta sektörünün bu riski karşılamayı kabul etmemesi karşısında, petrol şirketleri doğayı kirletme risklerini karşılamak üzere bir yardımlaşma sandığı kurmaya karar verdiler” diye açıklama yaptı. BP  başlangıçta OIL’in üyesiydi fakat sonradan üyelikten çıktı.

PRİM ARTIŞI
Offshore sigorta kapasiteleri bu yardımlaşma sandığı OIL ile dünyanın bir numaralı sigorta piyasası Lloyds of London arasında dağılıyor. 1988 yılında, İskoçya açıklarında bir kuyunun infilak etmesi Lloyds üyelerine 8 milyar Sterlin’e mal olmuştu. BP için nihai fatura tutarı ise yürürlükteki  davaların sonuçlarına ve kendisine düşecek paya bağlı olacak.

BP aslında kuyu işletme faaliyeti sürdüren tek şirket değil. Bu petrol devi sektördeki sigorta şirketleri nezdinde sigortalı olan ortaklarıyla faturayı en iyi şekilde paylaşmak amacıyla mahkemeden mahkemeye koşuyor. Dünya medyası BP’yi , BP = Big Problems olarak tanımlıyor.

Sigorta şirketleri hasarların tam büyüklüğünü öğrenmeden önce davrandılar ve bunun sonuçları fiyatlarında hissediliyor. Total’den Naisse “Temmuz yenilemelerinde, derin offshore kuyu sigortalarında %25 civarında prim artış talepleri gözlemleniyor”. Şimdi petrol şirketlerinin bu primleri ödemeyi kabul edip etmeyeceklerini göreceğiz diyor. “Buna paralel olarak BP gibi kendi sigortalarını kendileri yapmayı seçen bazı petrol şirketlerinin dayanışma sandığı OIL’e yeniden dönüş yapmaları bekleniyor.

Felaketin offshore kuyu sigortalarının ötesine yansımasının olması beklenmiyor. Uzmanlar “Sınırlı ve oldukça bölünmüş bir pazar söz konusu. BP’nin başına gelen bu kazanın diğer sanayi risk branşları üzerinde etki yapması beklenmiyor” diye yorumda bulundular.

YORUM

Sigorta teminatı probleminin esasına dönersek, piyasaya prim ödemekte bir yarar görmeyen, risklerini kendi bünyesinde tutmak yöntemini seçen BP, geleneksel dünya sigortacılık piyasasından faydalanamadı. “Primary Line” ilk sigortacılık kademesinden uzakta kaldı.

Tazminat talepleri ve davalar çığ gibi çoğalınca bu felaketten kaynaklanan zararları karşılamak için 30 milyar dolarlık bir fon ayırdı. Fakat yetmedi. Neticede BP artan maliyetlerin altından kalkmak için değerli varlıklarını satmaya mecbur kaldı.

Hisselerinin değeri de 20 Nisan’dan bu yana yarı yarıya eridi. (aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi.) Alaska, Kanada, Teksas, Kolombiya, Arjantin, Almanya, Rusya, Mısır, Pakistan ve Vietnam’daki varlıklarını 18 ayda 30 milyar doların üzerinde satmayı planlıyor.

BP, geleneksel usulde piyasada sigortalı olmuş olsaydı değerli varlıklarını rakiplerine satmaya mecbur kalır mıydı?